توضیحات
شرح المقاصد (سعدالدین التفتازانی)
موضوع کتاب، علم کلام و عقائد است و از مهمترین و بهترین تألیفاتی است که در این موضوع نگارش شده است.
مباحث عمیق و گستردۀ کلامى و اعتقادى که در این کتاب مطرح شده است، آن را در حقیقت به دائرة المعارف علم کلام تبدیل نموده است و با توجه به نگاه ژرف و دور از تعصب و جانبدارانۀ نویسندۀ اثر، از قدیم مورد توجه پژوهشگران مذاهب اسلامى بوده و به آن توجه خاصى داشتهاند.
تفتازانى دربارۀ کتاب خود مى نویسد: «تصمیم گرفتم کتابى مختصر با نام مقاصد تألیف کنم که حاوى فایدههاى درخشان و دُرهاى یگانه باشد و بر آن کتاب شرحى بنویسم که بازکننده معماها، به همراه خلاصهگویى و تفصیل مجملات و بیان دشوارىهاى آن باشد. این تحقیق همراه با دقت فراوان است به گونهای که بیشتر از حد معمول در این مباحث دقت شده است».
مقصد ششم كتاب به مباحثى از اعتقادات اختصاص دارد كه به نظر مؤلف با دلائل نقلى قابل اثبات است. اين مقصد از چهار فصل تشكيل یافته است كه در ذيل تفصيل آن مىآيد:
فصل اول: مؤلف در اين فصل مباحث مربوط به نبوت را مطرح مىكند. او طى نه مبحث، از تعريف نبوت و معجزه بحث كرده، وجوب حاجت به پيامبر و شريعت را اثبات مىكند. او نبوت حضرت خاتم (ص) را و عام بودن دعوت آن حضرت (ص) را اثبات كرده و از عصمت انبياء، ملائكه و ولی صحبت مىكند.
فصل دوم: مؤلف در فصل دوم طى پانزده مبحث، معاد را شرح مىدهد. مباحثى كه در اين فصل مطرح شده، عبارتند از: جايز بودن اعادۀ معدوم، منشأ اختلاف در معاد، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، احوال قبر، ثواب و عقاب آخرت، كيفيت خلود در آنجا، شفاعت، توبه، امر به معروف و نهى از منكر.
فصل سوم: مباحث اين فصل عبارتند از اسماء، ايمان، اسلام و احكام آنها، كفر و فسق.
فصل چهارم: مؤلف در اين فصل طى شش مبحث، از امامت، كيفيت نصب آن، شروطى كه در امام لازم است، آنچه امامت به وسيلۀ آن ثابت مىشود، ضرورت نص، تشخيص امام بعد از پيامبر و افضل خلفاء بحث مىكند.
